*Update van het recept per 1/1/2026

De eerste keer dat ik zuurdesembrood maakte was voor een challenge, ondertussen heb ik al heel veel broodjes gemaakt en is mijn recept in de loop van de tijd ook wat aangepast, dus vandaar weer een update.

Zuurdesembrood

Zuurdesem is veel meer werk dan een standaard wit brood, maar ik kan niet anders zeggen dan dat ik dit ook veel lekkerder vind!

Starter

Een starter is hetgeen dat ervoor zorgt dat je brood rijst. Je creëert een starter door op de eerste dag te beginnen met gelijk deel water en bloem. De volgende dag (en elke dag erna) voed je je starter weer met water en bloem. Ik houd zelf meestal 1:1:1 aan, dus gelijke delen starter van de vorige dag/water/bloem. Als je net begint kun je die gelijke delen heel minimaal houden (bijv 20 gram van alles) omdat je er toch nog niet mee kunt bakken en zo beperk je wat je weg moet gooien.

Maar, zoals ik de laatste tijd steeds weer ontdek.. het is allemaal niet zo streng. Ik voed mijn starter heel vaak op gevoel, dus zonder te wegen. Vaak doe ik ook een klein beetje meer bloem zodat ie wat dikker wordt, het is mijn ervaring dat mijn starter dan veel sterker wordt en blijft.

Dus ik voed geregeld 1:2:1 (dus meer bloem). Daarnaast kun je 1:1:1 voeden als je wil dat je starter snel piekt, maar als je je starter later nodig hebt, dan kun je bijvoorbeeld 1:5:5 voeden.

Zwakke starter

Ik maak het misschien veel te ingewikkeld voor je, maar weet dat je je starter kunt beginnen op basis van 1:1:1 en dat je minimaal 2 weken moet uitrekken voordat je ook maar moet beginnen aan het denken aan bakken. Je starter moet namelijk lekker sterk zijn zodat de textuur van je brood goed is (zwakke starter=weinig rijs en gummy brood).

Sommige blogs hebben het trouwens over bakken na een paar dagen, maar dat heb ik nog niet eerder meegemaakt. Ik heb wel ervaren dat ik na een dag of drie enorm veel rijs zag, maar toen stonk de starter nog een beetje naar ammoniak en daar wil je niet mee bakken. Mijn starter ruikt nu naar yoghurt/oude kaas. Het is een hele fijne geur.

Soort bloem

Verder heb ik gelezen dat een starter sneller actief wordt met roggemeel, maar ik hou van wit brood dus maak mijn starter dan ook met gewoon wit tarwebloem. Misschien dat het daarom iets langer duurt, maar vind dat het waard!

Benodigdheden:

  • weegschaal
  • glazen pot met deksel
  • tarwebloem
  • water

Dag 1:

Meng in een kom 20 gram bloem met 20 gram lauwwarm water. Roer met een vork goed door zodat er geen klontjes in zit, doe dit in je glazen potje, leg de deksel er los op (er gaan gassen ontstaan en als je de deksel vast schroeft krijg je een bom) en laat 24 uur staan in kamertemperatuur.

Dag 2:

Neem 20 gram van het mengsel van gisteren en roer hier 20 gram bloem en 20 gram water doorheen. Nu beginnen we met de 1:1:1 verhouding. Vooralsnog gooien we de rest van de starter weg want er zitten nog teveel slechte bacteriën in. Wanneer je starter ruikt naar yoghurt kan je met het restant ook bakken (het zal nog niet voldoende werken als rijsmiddel). Doe in je glazen pot, leg de deksel er los op en laat 24 uur staan in kamertemperatuur.

BELANGRIJK: Gooi je starter in de prullenbak en wees heel voorzichtig met wat er in de gootsteen gaat. Het kan namelijk de boel flink verstoppen.

Dag 3 en verder:

Elke dag neem ik 20 gram van mijn starter en meng ik dat met 20 gram bloem en 20 gram lauwwarm water. Merk je dat je starter niet heel sterk is, of erg dun, dan zou je een 1:2:1 verhouding kunnen gebruiken.

Wanneer is mijn starter actief?

Verdubbelt je starter in formaat binnen 8 uur en blijft het op water drijven (de drijftest)? Dan is je starter actief. Ik doe altijd een klein beetje in een glas water voordat ik mijn deeg ga maken om te zien of het actief genoeg is.

Brood

Nadat je starter goed actief is kan je ermee bakken. Ik bak mijn brood bijna altijd wanneer de starter op zijn piek is, dus meer dan verdubbeld en dit heeft bereikt binnen 5 a 8 uur. Hoe snel je starter rijst is afhankelijk van hoe sterk je starter is en hoe warm het is.

Voor je starter geldt, net als voor deeg, dat hoe warmer het is hoe sneller hij piekt. Houd hier rekening mee met je planning.

Schema

Ik bak mijn brood graag af op zondag, dat betekent dat ik vrijdagavond aan de slag ga. Mijn schema ziet er als volgt uit:

22:00 voed starter 1:5:5 dus 20 gram starter/100 gram bloem/100 gram koud water. Ik gebruik deze verhouding en met koud water zodat het langer duurt voordat mijn starter piekt en ik deze in de ochtend kan gebruiken voor mijn deeg. zoals je dat hiervoor deeg.

De volgende ochtend: Maak het deeg. Water, starter, bloem en zout in een kom (nu kan je ervoor kiezen om je starter te voeden en (terug) in de koelkast te doen). Dit kneed ik 5 minuten om wat gluten te ontwikkelen. Ik doe dit zelf in een keukenmachine, maar het kan ook met de hand. In ieder geval tot het deeg er niet zo grof meer uitziet.

Aliquot methode

Tegenwoordig gebruik ik de aliquot methode, met deze methode pak je 40 gram van het deeg en doe je dit in een klein shotglas of bakje. Zodra het deeg in dit glaasje verdubbeld is, weet je dat de bulkrijs klaar is. Waarom dit handig is? Omdat je in een grote kom vaak niet goed kan zien wanneer je deeg verdubbeld is. Dus direct na het kort kneden doe ik 40 gram deeg in dat kleine glaasje, dit glaasje doe ik in de kom van het deeg erbij (zodat de omstandigheden precies hetzelfde zijn als van je deeg) en dan laat ik het deeg 30 min rusten.

Dan haal ik het glaasje uit het deeg en doe ik een reeks stretch&folds om de gluten te versterken. Glaasje gaat weer bij het deeg, dek af en laat weer 30 minuten rusten. Glaasje eruit, dan doe ik eerst een reeks stretch&folds en daarna coil folds voor nog sterkere gluten. Glaasje erbij, nog een keer 30 minuten rusten en dan doe ik alleen nog de coil folds.

Hierna is het deeg, als het goed is, heel glad (zo niet, dan doe ik een 4e set coil folds) en nu begint de rest van de bulkrijs (de bulkrijs begint direct na het mengen van de starter door je deeg, dus vandaar dat ik zeg de rest van de bulkrijs).

Let op je deeg en niet de klok

Deze rijsperiode is ook een schatting en totaal afhankelijk van de temperatuur. Wil je een beetje opschieten, dan kan je ook hier de truc van het laten rijzen in een uitstaande oven met enkel het licht aan doen. Waar je op moet letten: is het deeg in mijn glaasje verdubbeld? Is het deeg luchtig, komt het makkelijk van de kom zijn ook goede indicaties.

Wanneer de bulkrijs goed is, dit duurt bij mij in de winter tussen de 6 en 9 uur, doe ik een preshape. Dan laat ik het deeg 15 minuten rusten op het aanrecht, dan een final shape en gaat het de rijsmand of broodbakvorm in. Dit dek ik af in een plastic tas en dan gaat het de koelkast in.

Zondag

Verwarm de oven met gietijzeren pan (als je deze gebruikt) voor. Als je een broodbakvorm gebruikt dan is enkel de oven voorverwarmen (op 250 graden hetelucht) voldoende.

Haal het deeg uit de koelkast. Zit het in een rijsmand, kiep dan om op bakpapier, snij in en doe in de hete pan. Bak eerst 25 minuten met deksel. Verlaag de temperatuur naar 220 graden en bak nog eens 15 minuten zonder deksel (houd wel in de gaten of je brood te donker wordt). Gebruik je een broodbakvorm, snij het deeg dan in. Leg een 2e bakvorm op de onderste en bak hier ook eerst met ‘deksel’ en dan zonder deksel.

spelt brood

Bloem variaties

Je kunt natuurlijk ook ander soorten brood maken, bovenstaand brood het ik met spelt gebruikt, het recept vind je hier terug.

De spullen die ik gebruik

Niet geheel onbelangrijk. Ik gebruik of een ronde rijsmand met diameter van 20 cm en een gietijzeren pan met diameter van 24 cm, of een ovale rijsmand 21 cm lang en 13 cm breed met een ovale pan van 27 cm of een 2 broodbakvormen.

Is een gietijzeren pan kopen echt nodig? Nee, eigenlijk dus helemaal niet! Je hebt wel stoom nodig, dus iets met een deksel is wel cruciaal. Maar de 2 broodbakvormen op elkaar werkt ook heel fijn.

Heb je geen zin in een heel Youtube filmpje, ik heb een kortere versie van het filmpje gedeeld op Insta.

Zuurdesem starter en brood

Zuurdesem starter en brood
Bereidingstijd1 uur
Totale tijd2 dagen
Servings: 12

Ingrediënten

  • 400 gram bloem (ik gebruik het liefst T65)
  • 280 gram water
  • 100 gram starter
  • 10 gram zout

Instructies

  • Meng het water met de starter, bloem en zout. Kneed 5 minuten in een keukenmachine of met de hand tot het deeg er niet zo grof meer uitziet.
    Ik laat het deeg meestal in een keramieke kom rijzen, deze vet ik in zodat het deeg niet zo aan de kom plakt. Neem 40 gram van het deeg en doe dit in een shotglas, zet dit terug bij het deek en dek af.
  • Laat 30 minuten staan, haal het glaasje uit je deeg en doe een reeks stretch&folds. Doe het glaasje terug, dek af en laat weer 30 minuten staan. Haal het glaasje er weer uit, doe stretch&folds en sluit af met coil folds. Glaasje terug, dek af en laat 30 minuten staan. Haal het glaasje er weer uit, doe nu alleen coil folds, doe het glaasje terug, dek af en laat de bulkrijs verder gaan.
    Hoe lang dit duurt is afhankelijk van veel factoren, dus houd je deeg vooral in de gaten. Het deeg in het glaasje moet verdubbeld zijn, het deeg in de kom moet er luchtig uitzien en het moet goed van de kom afkomen. Mij bij duurt het, inclusief de stretch&folds etc, in totaal tussen de 6 en 9 uur.
  • Bestuif wanneer je deeg goed is je aanrecht heel licht met bloem. Keer je deeg om op het aanrecht en vorm je deeg in een bol of een batard (afhankelijk van de vorm van je rijsmand/pan, dit is de preshape Laat het deeg 15 minuten liggen en herhaal, dus vorm wederom in een boule of batard (final shape).
  • Bestuif een rijsmand, een kom met een theedoek erin met een ruime hoeveelheid bloem of doe bakpapier in een broodbakvorm. Leg je deeg in de rijsmand of kom met de naadkant naar boven, maar in een broodbakvorm met de naadkant naar beneden. Dek af en doe in een plastic tas, zet dit in de koelkast overnacht (4/5 graden).
  • Verwarm de oven voor op 250 graden (hetelucht).
  • Kiep je deeg heel voorzichtig om op een vel bakpapier. Snij met een scheermes gehouden in een hoek van 45 graden een rand van 4mm diep van boven naar beneden en laat heel voorzichtig je brood/bakpapier in de gietijzeren pan zakken. Bak mét deksel op de pan (voor stoom) 25 minuten af. Verlaag dan de temperatuur naar 220 graden en bak het brood nog eens 15 minuten zonder deksel. Ik hou van donker gebakken brood dus bak mijn brood lang maar hou het in de gaten.
    Gebruik je een broodbakvorm, snijd je deeg ook weer in, leg een 2e vorm op de onderste (dit dient als je deksel voor stoom) en bak op dezelfde manier af als hierboven.
  • Haal je brood uit de oven en laat op een afkoelrek helemaal afkoelen voordat je er sneeën van snijdt.

Notities

Edit: Vroeger voegde ik een autolyse aan het recept toe. Een autolyse is wanneer je enkel bloem en water mengt puur om de gluten alvast op gang te krijgen, maar tegenwoordig doe ik coil folds.